اسلام در زبان عربی از ریشهٔ (س-ل-م) که به معنای «تسلیم‌شدن»، «واگذاری»، «آشتی» و «صلح» است، گرفته شده‌است. «سلام» نیز برگرفته از همین سه حرف است. مسلم (مسلمان) نیز یعنی کسی که از اسلام تبعیت می‌کند یا کسی خود را به خداوند تسلیم می‌کند. پذیرش اسلام از سه روش امکان دارد: گفتن شهادتین، با انجام دادن کارهای ویژه مسلمانان، اسلام با پیروی از اعمال مسلمانان. الله نام ویژهٔ خدای یکتا در قرآن و نوشتارهای اسلامی است. با این حال فارسی‌زبانان معمولاً از واژهٔ خدا استفاده می‌کنند. پیامبر اسلام در عام الفیل (سالى که سپاه ابرهه به قصد تخریب خانه خدا به مکه هجوم آوردند) در شهر مکه بدنیا آمد. نام پدرش، عبدالله و نام مادرش آمنه بود. پس از تولد نوزاد، نام (محمد) را براى او برگزیدند. پدر او بنابر آنچه مشهور است، پیش از ولادت (محمد) از دنیا رفت. تربیت و نگهدارى کودک را عبدالمطلب، جد او و پس از وى ابو طالب، عموى ایشان متکفل شدند. وی در سرزمین عربستان زندگی می کرد که پیش از بعثت، در میان مردم مکه (از شهرهای این سرزمین) فقط ۱۷ نفر و در میان مردم مدینه فقط ۱۱ نفر باسواد بودند. کعبه که پایگاه توحید و مرکز یکتاپرستى است، به بتخانه تبدیل شده بود.
محمد در دوران جوانى چنان معروف و خوشنام و درستکار بود که به (امین) ملقّب شد و حتى در میان منازعات قومى، وى را به عنوان داور انتخاب میکردند. از جمله، هنگام نزاع بین قبایل عرب بر سر نصب حجرالاسود در محل خودش، که میانجیگرى پیامبر، همه را مسرور ساخت و به مشاجره آنها خاتمه داد. (محمد امین) از امضاکنندگان پیمانى بود که به (حلف الفضول) شهرت داشت و این، پیمانى بود که جمعى براى احقاق حق ستمدیدگان، آن را امضا کردند و آن حضرت در ۲۰ سالگى در آن شرکت داشت و به آن نیز افتخار می‌نمود.

بعثت پیامبر اسلام و گسترش اسلام
محمد امین پیش از بعثت، هر سال مدتى را در غار (حرا) به عزلت و تنهایى می گذراند. روزى آن حضرت در غار حرا مشغول عبادت بود که فرشته وحى نازل شد. اما ایشان مدت سه سال مخفیانه اسلام را تبلیغ می کردند. پس از خدیجه همسر پیامبر، على (علیه السلام) ایمان آورد و اینها تا مدتى تنها کسانى بودند که با پیامبر نماز می خواندند. سپس، (زید بن حارثه) و به دنبال او سایر مردم ایمان آوردند و نام اسلام شیوع پیدا کرد. سه سال پس از بعثت، محمد (ص) در دو مرحله، ابتدا خویشاوندان نزدیک خود و سپس همه مردم را بطور علنى و آشکارا به اسلام دعوت کرد. از اینجا بود که قریش با تمام قوا به مقابله برخاستند. پیامبر اسلام و یارانش به مدت سه سال در شعب ابی طالب (دره ‏اى در میان کوههاى مکه) در محاصره قرار داشتند.
پس از آن، رسول خدا (صلى الله علیه وآله) مخفیانه به مدینه مهاجرت کرده و در آنجا در محیطى امن، حکومتى اسلامى تشکیل دادند. در ۱۰ سالى که از حیات شریف آن حضرت باقى مانده بود، اسلام با سرعت گسترش یافت و مرزها را در نور دید. پیامبر اسلام در زمانی که در مدینه بود، برای سران امپراتوری‌های مختلف نامه نگاری کرد و آنها را به اسلام دعوت نمود. یکی از این نامه‌ها خطاب به خسرو پرویز شاه ایران بود. اما وی به نامه محمد پاسخی نداد. پس از درگذشت پیامبر اسلام، مسلمانان در زمان خلیفه دوم به فرمان عمر، به ایران حمله کردند. و طی تقریباً ۱۰ سال تمام ایران جز نواحی گیلان و مازندران گشوده شد. با ورود اعراب به ایران مردم ایران نیز به دین اسلام روی آورده و مسلمان شدند. جمعیت ایران در سال ۲۰۰۵ میلادی حدود ۶۸٫۳ میلیون بود. و ۹۸٪ مردم ایران مسلمان هستند. هم‌اکنون نیز اسلام از دید شمار رسمی پیروان، در جایگاه دوم (پس از دین مسیحیت) در جهان جای دارد.