پدیده ها یا مجموعه های گیاهی و جانوری به نسبت کوچک، جالب، کم نظیر، استثنایی، غیر متعارف و غیر قابل جایگزین که دارای ارزشهای حفاظتی، علمی و تاریخی یا طبیعی باشند، با هدف حفظ و حراست به عنوان اثر طبیعی ملی انتخاب می شوند. اقدامات حفاظتی در مورد این پدیده ها، باید تضمین کننده پایداری بهره برداری غیر مصرفی از آنها در طول زمان باشد.

 

 
تنگ براق، اقلید
تنگ رازیانه، ایلام
تنگه واشی، فیروزکوه
جزیره خاركو
چشمه رسول الله، اقلید
چشمه فکجور دمکش، رودسر
چشمه گراب، مشهد
چشمه گل فشان پیرگل – سیستان و بلوچستان
چشمه گل فشان تنگ، چابهار
چشمه های باداب سورت، ساری
خشکه داران - مازندران
درخت ارس سرانی، شیروان
درخت رحمت، کرمانشاه
دریاچه بزنگان، سرخس
دریاچه تار و هویر، دماوند
دهلران - ایلام
سرو ابرکوه - یزد
سرو زربین سنگان
سرو سیرچ - کرمان
سرو های قره باغ، شیروان
سرو هرزویل - گیلان
سوسن سفید - گیلان
صنوبر شیروان
علم کوه - مازندران
غار پراو، کرمانشاه
غار چال نخجیر
غار رود افشان، فیروزکوه
غار سهولان - آذربایجان غربی
غار قوری قلعه - کرمانشاه
غار ماهی کور
غار یخکان - اردبیل
فسیل مراغه - آذربایجان شرقی
قلل بينالود، نیشابور
قله تخت سلیمان، طالقان
قله تفتان - سیستان و بلوچستان
قله دماوند - مازندران
قله سبلان - اردبیل
قله سیاه کمان، طالقان
گنبد نمکی جاشک، خورموج
گنبد های نمکی خرسین - هرمز گان
لاله واژگون - چهار محال و بختیاری